शेताच्या कडेला एका उंच झाडाखाली, एका उबदार बिळात एक छोटं तितर राहत होतं. एके दिवशी सकाळी ते ताजं धान्य शोधायला खूप दूर उडून गेलं.
बरेच दिवस ते परत आलंच नाही. तेवढ्यात तिथे एक ससा उड्या मारत आला. रिकामं बीळ पाहून त्याला वाटलं, “वा! किती छान घर आहे!” आणि तो सरळ आत राहायला गेला.
शेवटी तितर उडत घरी परत आलं. “ससेदादा, हे माझं घर आहे!” ते ओरडलं. ससा म्हणाला, “हे रिकामं होतं, म्हणून आता ते माझं आहे.” दोघं भांडत राहिले, भांडत राहिले, पण कोणीच माघार घेईना.
“चल, एखाद्या शहाण्या पंचाला विचारूया,” ससा म्हणाला. “हो,” तितर म्हणालं. “पंच सांगेल तसंच आपण दोघं करू.” मग ते दोघं कुरकुरत कुरकुरत वाटेने निघाले.
नदीकाठी एक मोठा करडा बोका बसला होता. त्यांना येताना पाहून त्याने डोळे मिटले, एक पंजा वर केला आणि तो जप करू लागला. “किती साधूसारखा, सज्जन बोका आहे,” ससा कुजबुजला. “हा नक्की योग्य न्याय करेल.”
“बाळांनो, मला तुमची गोष्ट सांगा,” बोका गोड आवाजात गुरगुरला. “पण मी म्हातारा झालोय, मला नीट ऐकू येत नाही. जवळ या… अजून थोडं जवळ…” तितर आणि ससा हळूहळू जवळ जवळ सरकू लागले.
अचानक बोक्याने डोळे उघडले आणि झडप घातली! पण तितराला त्याची धारदार नखं अगदी वेळेवर दिसली. “ही तर फसवणूक आहे!” ते ओरडलं. ते फडफडत वर उडालं, ससा टुणकन उडी मारून दूर पळाला, आणि बोका — धप्प! — रिकाम्या गवतावर आपटला.
एका झुडपामागे सुरक्षित पोहोचल्यावर ते दोघं धापा टाकत हसू लागले. ससा म्हणाला, “लबाड बोक्याला विचारायचंच कशाला? आपलं भांडण आपणच मिटवूया.” सशाने जवळच एक नवं घर शोधलं, आणि तेव्हापासून तितर आणि ससा अगदी जिवलग शेजारी झाले.
तात्पर्यदोघांच्या भांडणात लबाड तिसऱ्याचा फायदा होऊ शकतो — म्हणून आपले वाद आपणच न्यायाने मिटवा.
चला, गप्पा मारूया: बोक्याने त्यांना जवळ यायला का सांगितलं? तितर आणि ससा न्यायाने वाटणी कशी करू शकले असते?



